Progressief Landerd

DEN HAAG/ SCHAIJK – De Stichting Natuur en Milieu Landerd heeft de Raad van State gevraagd de volledige geurverordening van de gemeente Landerd van tafel te vegen. „ De hele verordening is in strijd met het Reconstructieplan”, zei Wim Verbruggen namens Natuur en Milieu gisteren bij de Raad van State in Den Haag.

Volgens het Reconstructieplan mag de stankoverlast voor inwoners van de gemeente niet toenemen als aan veehouders nieuwe vergunningen worden verleend. „Met de verdubbeling van een mestvarkenshouderij aan de Broksteeg in Schaijk tot 5500 varkens gebeurt dat toch”, zei woordvoerder Verbruggen maandag in Den Haag.

Landerd erkent dat de stankhinder na de bedrijfsuitbreiding bij de maatschap T. van Tilburg aan de Broksteeg iets toeneemt. Maar de gemeente zegt binnen de landelijke normen te blijven die de Wet geurhinder voorschrijft.

„We zijn in Landerd zelfs nog iets strenger”, zei een woordvoerder van de gemeente.

Natuur en Milieu vindt dat de gemeente de inwoners een rad voor ogen draait. „ De stanknormen in Landerd zijn inderdaad ietsje strenger dan de landelijke normen, maar de landelijke normen zijn een gemiddelde voor heel Nederland.”

In Noord- Brabant en Gelderland waar veel varkens- en kippenmesterijen zitten, zou een veel strengere landelijke norm moeten gelden dan in gebieden waar weinig intensieve veehouderijen zijn, vindt de Stichting Natuur en Milieu Landerd.

Volgens Natuur en Milieu, die eigenlijk bij de Tweede Kamer moet zijn voor een wijziging van de Wet geurhinder, had Landerd de uitbreidingsvergunning niet mogen verlenen aan de Schaijkse varkensmester.

Bron: Brabants Dagblad, 13 februari 2010 door Jasper Harthoorn

ZEELAND – De gemeente Landerd neemt nog geen beslissingen over het landbouwontwikkelingsgebied ( LOG) Graspeel bij Zeeland. Ook nu de gemeenteraad in Mill, de gemeente waarmee Landerd het gebied ontwikkelt, deze week heeft bepaald dat veehouderijen in het log niet groter mogen worden dan twee hectare.

De gemeenten Mill en Landerd volgen een totaal andere lijn rond het LOG. Waar Landerd wacht op sturing van provincie, rijk en de GGD, neemt Mill wel al beslissingen. Het beperken tot de veehouderijen tot twee hectare is overigens tegen de wens in van het college van Mill, dat bouwblokken wil van maximaal drie hectare. Het voorstel van oppositiepartij Algemeen Belang ’90 dat veehouderijen niet verder mogen groeien dan maximaal twee hectare, is echter aangenomen doordat niet alleen de oppositiepartijen, maar ook coalitiepartij PvdA het voorstel steunden.
De Landerdse wethouder Chris School weet van het besluit dat Mill heeft genomen, maar wil daar zelf geen conclusies aan verbinden. „Wat ze in Mill doen is hun goed recht, maar onze gemeenteraad zal een zelfstandige beslissing nemen als de tijd rijp is. Ik ben wel erg benieuwd naar de motivatie van het besluit van Mill, want we moeten wel rekening houden met dat besluit.”
Dat zal volgens School nog wel even duren. „Wij hebben om verschillende redenen pas op de plaats gemaakt en wachten op andere partijen. We wachten het advies van de GGD af in de gezondheidsdiscussie voordat we verdere stappen nemen. Over de grootte van de veehouderijen moeten het rijk en de provincie maar beslissen. We volgen de megastallendiscussie met grote interesse. Als uit de discussie blijkt dat alleen kleinere veehouderijen gewenst zijn, dan houden we ons daar aan. Maar dit is een discussie die niet op lokaal niveau gevoerd moet worden. Dat is aan de provincie en het rijk.”
Wat de juridische en financiële gevolgen zijn van het Millse besluit is onduidelijk. Het gemeentebestuur heeft ondernemers in contractbesprekingen toegezegd dat ze tot drie hectare kunnen groeien.

Werring bestrijdt kritiek: we zijn wél bezig geweest
Rekenaren willen dat RPP ‘in actie’ komt

In Reek is discussie over de uitbreiding van een varkensstal. Enkele inwoners vinden dat de politieke partij RPP te weinig onderneemt tegen de uitbreiding. Roland Werring bestrijdt dat. Hij denkt dat de brief met ‘3 maart’ te maken heeft.

REEK – In een lange brief verwijten vijf Rekenaren de Reekse partij RPP niets te doen tegen de uitbreidingsplannen van het varkensbedrijf De Steeg in Reek. De RPP bestrijdt dat er niets is ondernomen. De briefschrijvers worden uitgenodigd voor een nader gesprek.
Roland Werring heeft het vermoeden dat de brief met ‘3 maart’ te maken heeft, met de naderende verkiezingen. De briefschrijvers verwijten de RPP niets te doen omdat de RPP-wethouder Chris School met deze kwestie is belast. Werring: „ De teneur in de brief is: leg het maar bij de wethouder ruimtelijke ordening. Maar besluiten over de megastal worden door het hele college genomen. En we hebben wel degelijk iets ondernomen.”
De brief is geschreven door Jacob van Eijden, Ton Cruijsen, Gerard Pijnappels, Ger Haak en Theo Rammelt.
Inzet van de discussie is de voorgenomen uitbreiding van de varkensstal van De Steeg Reek BV. Een omstreden uitbreiding: het bedrijf wil groeien van 2900 varkens naar uiteindelijk 16.000. Dat gebeurt door middel van ondergrondse stallen. Een groep Rekenaren is bezorgd over de uitbreiding, vanwege de stankoverlast en de bedreiging voor de volksgezondheid. De RPP heeft eerder al aangegeven dat ze de uitbreiding niet in het belang vindt van de gemeente Landerd , ‘ waar natuur, toerisme en recreatie belangrijk zijn’.
Het bedrijf heeft op grond van het bestemmingsplan recht om uit te breiden, heeft wethouder School al aangegeven. In het bestemmingsplan ligt volgens Werring echter wel een handvat om zaken goed te regelen. „We hebben een tijd geleden gesproken met Paul Rüpp toen hij nog gedeputeerde was. Hij heeft aangegeven dat er een weg is om richtlijnen aan te scherpen om ongewenste ontwikkelingen tegen te houden. Dat kan nu het bestemmingsplan buitengebied wordt geactualiseerd.”
Werring heeft de briefschrijvers laten weten dat de brief wordt behandeld in een werkgroep van de RPP. Daarna zal hij de ondertekenaars van de brief uitnodigen voor een gesprek.
De briefschrijvers vinden dat er voldoende mogelijkheden zijn om ongewenste ontwikkelingen een halt toe te roepen. In hun brief gaan ze daar dieper op in. ‘Maar misschien willen B. en W. die mogelijkheden niet zien’.

De provincie komt met een notitie over het LOG Graspeel in Zeeland waarin een aantal onderdelen, met name de gezondheid van burgers nader wordt belicht. Op basis van die notitie stelt het Landerdse college zijn koers vast.

LANDERD – De gemeente Landerd neemt op zijn laatst begin november een besluit of ze het landbouwontwikkelingsgebied (LOG) Graspeel bij Zeeland verder zal ontwikkelen of niet. Het college van B. en W. zal zich daarbij baseren op een door de provincie op te stellen notitie waarin een aantal onderdelen van het LOG worden belicht. Dat is het resultaat van een maandag gehouden besloten ‘informatiebijeenkomst’, waarbij gedeputeerde Paul Rüpp namens de provincie aanwezig was.
De gemeente Landerd heeft recentelijk pas op de plaats gemaakt bij de ontwikkeling van het LOG, aangezien de raad grote zorgen heeft over het gezondheidsaspect. Het is nog niet duidelijk of plaatsing van een LOG effect heeft op de volksgezondheid. „ Het is voor ons erg belangrijk dat het gezondheidsaspect in de notitie nadrukkelijk naar voren komt, net als de geurverordening en het plaatsen van burgerwoningen in dat gebied”, stelt wethouder Chris School, namens de gemeente Landerd woordvoerder. Tijdens de bijeenkomst is besproken dat er slechts één contactpersoon is in de kwestie om ‘onduidelijkheid’ te voorkomen.
De notitie wordt opgesteld door de provincie, in overleg met Landerdse ambtenaren. Het is de bedoeling dat die notitie er begin oktober al ligt. „Dan kunnen wij eind oktober of begin november onze koers verder bepalen”, vertelt School.
Mocht Landerd op basis van de notitie niet verder gaan met het ontwikkelen van het LOG, zal er verder overlegd moeten worden met provincie en naburige gemeenten. School mocht, ondanks dat hij graag wilde, niets zeggen over de eventuele rol die de provincie kan en wil spelen bij de ontwikkeling van het LOG.

Landerd en Mill zijn door de provincie gesommeerd er alsnog voor te zorgen dat minder mensen last hebben van stank uit veehouderijen. Dat hebben de besturen van beide gemeenten te horen gekregen van gedeputeerde Paul Rüpp. Hij vindt het onaanvaardbaar dat het aantal geurgehinderde woningen in de dorpen en het buitengebied van Landerd en Mill toeneemt, volgens de gebiedsvisie waarop de plaatselijke geurverordeningen zijn gebaseerd. Beide gemeenten zullen hun verordeningen moeten aanpassen om te voldoen aan de eis van de provincie, neergelegd in de reconstructieplannen voor het buitengebied. Zo niet dan worden Landerd en Mill daartoe gedwongen. De provincie kwam in actie toen de milieuvereniging Land van Cuijk de geurverordeningen van Landerd en Mill bij de rechter begon aan te vechten in procedures tegen nieuwe milieuvergunningen voor veehouderijen in beide gemeenten.
„Ik had dat graag willen weten toen wij onze verordening een jaar geleden bespraken met provincie- ambtenaren. Dit signaal komt rijkelijk laat”, oordeelde Landerds wethouder Chris School.

ZEELAND – De kans bestaat dat de provincie Noord-Brabant zelf het landbouwontwikkelingsgebied Graspeel bij Zeeland gaat ontwikkelen, nu de gemeente Landerd hier niet aan begint. Wethouder Chris School vindt dit ‘misschien wel een heel goed idee'.

Gedeputeerde Paul Rüpp spreekt op 28 september met de gemeenteraad van Landerd over de impasse met het LOG, vergezeld van de GGD en het ministerie van LNV.
Burgemeester en wethouders van Landerd maken een pas op de plaats met het bestemmingsplan voor het LOG Graspeel zolang de effecten van grootschalige veehouderij op de volksgezondheid onduidelijk zijn.
„En ik geloof niet dat de gemeenteraad daar anders over denkt. Met de gezondheid van mensen mag niet worden geëxperimenteerd”, verklaart School.
Het staat de wethouder wel aan als de provincie de verantwoordelijkheid voor het LOG Graspeel overneemt, hetgeen in Brabant met een landbouwontwikkelingsgebied nog niet is vertoond. School: „Want dit is voor een kleine gemeente als de onze toch een zeer zware klus.”
Graspeel is na Elsendorp in Gemert/ Bakel en Molenakkers bij Moergestel het meest ver gevorderde landbouwontwikkelingsgebied van Brabant. De overheid heeft hier acht vee-locaties in handen en kan daarmee de ontwikkeling sturen. Ook de provincie heeft al een stevige vinger in de pap bij de opzet van dit LOG, waartegen maatschappelijk veel verzet bestaat. Dit culmineerde afgelopen voorjaar in een op bomen bevestigd rood doodshoofdpamflet dat een schrikbeeld van veeziektes voor de mens opriep.

LOG Graspeel op een laag pitje
Overheid heeft acht vee-locaties in handen maar er gebeurt niets.

ZEELAND – Het landbouwontwikkelingsgebied (LOG) Graspeel is één van de speerpunten in het provinciaal beleid voor concentratie van de intensieve veehouderij. Het meet 300 hectare, op grondgebied van Landerd en Mill en omvat drie nieuwe vestigingslocaties, nu nog burgerwoningen. Ze zijn bestemd voor veehouderijen die uit randzones van natuurgebieden en dorpen worden verplaatst. Verder telt het LOG 15 bestaande bedrijven die sterk mogen uitbreiden en vier die dat beperkt kunnen.

Hetzelfde speelt in Boekel, waar ten zuiden van Venhorst een groot LOG is gepland. Dat grenst aan het LOG Elsendorp in de gemeente Gemert-Bakel waar wel al grote veehouderijen neerstrijken. Daartegen is de plaatselijke huisarts Jan Hoevenaars in verzet gekomen. Hij registreert in zijn praktijk al geruime tijd opvallend veel mensen met longaandoeningen.
Ook in het LOG Molenakkers bij Moergestel vestigen zich veehouderijen. Tegen nog te ontwikkelen LOG's als Chijnsgoed bij Maarheeze en Stille Wille en Langereyt bij Oirschot bestaat veel verzet.

Agrarisch Landerd zet hakken in zand
Doodshoofdpamflet langs de wegen maakt overal emoties los.

ZEELAND – De verontwaardigde voorzitter van boerenbond ZLTO in Landerd zegt niet te weten wie er achter dit pamflet zit, maar het is volgens hem typerend voor ‘de pertinente onwaarheden en overtrokken verhalen' die over de intensieve veehouderij worden rondgestrooid. Hij wijst naar milieu-organisaties ‘die tegen elk plan en elke vergunning bezwaar maken', het Brabantse burgerinitiatief dat plaatselijk ‘op nogal grove wijze' handtekeningen verzamelt tegen megastallen, en naar bewoners van het LOG Graspeel. Die strijden tegen concentratie van veehouderijen in dit landbouwontwikkelingsgebied, dat de overheid juist voor dit doel heeft aangewezen.
Hier manifesteert zich een ongekend breed front van burgerlijk verzet dat de boeren duidelijk angst inboezemt, ook omdat de plaatselijke politiek zich inmiddels gevoelig toont voor de onrust in de samenleving. Het CDA, doorgaans op de hand van de boeren, stelt zich eveneens kritisch op. Het gemeentebestuur van Landerd moest in april het onder bezwaren bedolven bestemmingsplan voor het LOG van tafel halen. Van den Elzen: „Door al die acties gaan boeren afhaken. Omdat het te lang duurt voordat vergunningen afkomen, komen subsidies voor bedrijfsverplaatsingen naar het LOG in gevaar. Als het zo doorgaat, staat agrarisch Landerd met lege handen. En dat gaat ten koste van onze gezinsbedrijven die een boterham willen blijven verdienen. Want megabedrijven zijn hier helemaal niet aan de orde.”
Voor de ZLTO-voorzitter is de maat vol. „Vier prachtige natuurprojecten zijn in deze gemeente dankzij medewerking van de boeren inmiddels tot stand gekomen. Maar daar stoppen wij mee, nu er niets voor terugkomt. Dus voorlopig geen kavelruil in de Maashorst om het grote ecoduct over de A50 en oude rijksweg mogelijk te maken. En we doen niet mee aan het Ommetje in Reek, waar een wandelroute over landbouwgrond zou komen. Ook gaan wij niet met de milieubeweging in een commissie praten over het nieuwe bestemmingsplan buitengebied.Pas als de stichting Natuur en Milieu Landerd een reeks bezwaren tegen hele normale uitbreidingen van veehouderijen intrekt, valt met de ZLTO weer zaken te doen.”
Dat is Natuur en Milieu niet van plan. „ Daar zijn uitbreidingen bij op plaatsen waar dat volgens de regels van de reconstructie niet moet kunnen, zoals een megastal van twee verdiepingen aan de zuidrand van Zeeland. Dat komt omdat de regels tegen stankhinder in Landerd veel te soepel zijn”, reageert Harrie van Grinsven van de stichting die om die reden ook bezwaar maakt tegen veegroei op minder kwestieuze plekken. „ Ik kan mij de reactie van de ZLTO best voorstellen, nu de oppositie van alle kanten op de boeren afkomt. En zo'n doodshoofdpamflet maakt meer emoties los dan nodig. Maar dat vrijwel heel Zeeland de petitie tegen megastallen tekent, geeft wél aan dat de mensen nu pas zien wat de gevolgen zijn als de groei van de veehouderij niet wordt geconcentreerd.”
Van Grinsven zegt vóór het LOG Graspeel te zijn, mits daar geen megabedrijven kunnen komen. „Hoewel ook de ZLTO dat niet wil, biedt het bestemmingsplan die ruimte wél. Dus maken wij daar bezwaar tegen.” Volgens Van den Elzen heeft de milieubeweging ‘het gewoon niet goed begrepen'. „ Ze willen er geen dieren bij. Dat is niet realistisch. Die dure stallen zullen toch ergens van betaald moeten worden.” Hij verwelkomt het aanbod van Geert Verstegen om namens de Brabantse Milieufederatie (BMF) als bemiddelaar op te treden. Verstegen wil dat zelf niet zo noemen. Wat doet hij dan? „Voorstellen om één kwestie er uit te pikken en aan de rechter voor te leggen. Die moet dan maar aangeven wat wel en niet kan met de stankregels in Landerd .”

"Verharde relaties op het platteland van Brabant"

Burgers versus overheid en boeren in strijd over intensieve veehouderij.

Bron: Brabants Dagblad, 12 juni 2009

DEN BOSCH – Dat de spanningen op het Brabantse platteland over de intensieve veehouderij oplopen, weet Herman van Ham als geen ander. Het ZLTO-hoofdbestuurslid vecht de laatste tijd menig debat uit met de groeiende groep burgers die ageert tegen megastallen in de achtertuin. Hij ervaart dat de toon van de discussie zich verhardt en zich verengt tot het halen van het eigen gelijk.
Van Ham: „Burgers die zich door de komst of uitbreiding van een veehouderij in hun woongenot aangetast voelen, krijgen steun van een beperkte groep mensen die om principiële redenen tegen elke vorm van intensieve veehouderij is. De Partij voor de Dieren, de SP en Milieudefensie bieden een platform aan deze critici. Het verzet krijgt soms trekken van dierenactivisme, waarbij geen sprake meer is van een dialoog, maar alle middelen worden gebruikt om het doel te heiligen. Zo'n pamflet als in Landerd getuigt van een diepe kloof.” Van Ham erkent dat de ZLTO geen antwoord heeft op het groeiend onbehagen in de samenleving. „Wij proberen signalen op te pakken en in gesprek te blijven, maar met radicalisme kunnen wij niets.”
Megabedrijven zijn voor de ZLTO ‘niet de norm voor Brabant'. „Wij hechten aan het gezinsbedrijf. Maar dat moet de komende 25 jaar bijna drie keer zo groot worden om kostbare investeringen in stallen en luchtwassers te kunnen betalen. Dan praat je over een bedrijf van 750 zeugen in een gesloten systeem, waarbij volgroeide varkens de stal alleen verlaten om te worden geslacht. Dat zijn de gezinsbedrijven van de toekomst.”
Hoewel deze schaalvergroting naar bijna 9000 varkens per bedrijf ook binnen de Brabantse natuur- en milieubeweging op weerstand stuit, heeft Van Ham daar niet zo'n probleem mee. „ Als het erop aankomt vinden wij elkaar. De situatie in Landerd zie ik als een incident. De milieubeweging heeft namelijk in de gaten dat de Nederlandse veehouderij, die al tot de wereldtop behoort, steeds duurzamer wordt en dat de milieusituatie per saldo verbetert.” Van Ham tekent hierbij aan dat ook de ZLTO onderzoek naar de effecten van veehouderijen op de gezondheid van omwonenden noodzakelijk vindt. „Hoewel niet is aangetoond dat mensen er last van hebben, zie je toch dat gemeenten vanwege alle commotie over de volksgezondheid moeilijk nog tot besluiten over concrete uitbreidingen komen.”
Het burgerlijk verzet tegen megastallen lijkt ook vat te krijgen op provinciebestuurders. „ Als de protesten tegen de LOG's aanhouden, komt ons reconstructiebeleid onder druk te staan”, erkende VVDgedeputeerde Onno Hoes dinsdag tijdens een informatie-avond over natuurontwikkeling. Hoes meldde dat hij wordt ‘platgemaild' door een bewoner van landgoed Baest bij Middelbeers dat wordt omsingeld door drie LOG's. „Misschien moeten we onze plannen hier of daar toch wat aanpassen. Maar niet te veel, anders stort de reconstructie als een kaartenhuis in elkaar.”
CDA- gedeputeerde Paul Rüpp wil niet nu al LOG's gaan schrappen. „Wij moeten eerst beter weten hoeveel ruimte nog nodig is voor verplaatsing van veehouderijen. Dan maken wij de balans op.”

Handtekening tegen LOG
Zeelander Heijnst houdt actie in het dorp tegen bio-industrie.

ZEELAND – In Zeeland worden verschillende acties gehouden tegen de komst van het landbouwontwikkelingsgebied (LOG) Graspeel. Gerrit Heijnst, zelf woonachtig aan de hoek van de Graspeel, heeft de afgelopen twee weken brieven bezorgd in Zeeland om via een burger initiatief voorstel de plannen voor het LOG op de agenda te krijgen bij Provinciale Staten. Heijnst schat nu zo'n tweehonderd handtekeningen te hebben verzameld. „Maar ik ben niet de enige hoor. Anderen hebben in de buurt ook al honderden handtekeningen opgehaald en in andere regio's hebben ze ook handtekeningen opgehaald. Ik denk dat we er zeker genoeg hebben om het op de agenda van de provincie te krijgen, maar hoe meer, hoe beter”, vertelt Heijnst. Hij kan er met z'n hoofd niet bij dat de gemeente Landerd een complete bio-industrie in zijn buurt wil starten. „ Ik vind dat echt onbegrijpelijk. Het doel is dan ook om het LOG Graspeel van de kaart te krijgen, of in ieder geval in een afgeslankte vorm. Gelukkig dat partijen als Zeelands Welzijn, Driekern en CDA nu toch eens gaan bekijken of het niet anders kan. Dat hebben we in ieder geval bereikt.”
De handtekeningenactie is niet het enige dat Heijnst heeft ondernomen tegen het LOG. Zo heeft hij verschillende ministers en zelfs premier Balkenende aangeschreven. „Minister Verburg heeft aangegeven dat het rijk de gemeente zal controleren.” De inwoner van Zeeland is bang voor veel overlast van het LOG. „We moeten opkomen voor de volksgezondheid. We hebben hier zo'n mooi natuurgebied, maar ons wordt niets gevraagd. Als alle plannen doorgaan worden er zes miljoen vleesvarkens per jaar verwerkt. Alleen al qua vervoer van voer, varkens en mest zal er iedere twee minuten een veertigtonner langsdenderen. Als het lekker weer is en de wind komt van het oosten, ga ik aan de andere kant van mijn huis zitten.”

ZEELAND – Door de slechte weersverwachting viel de fietstocht door het gebied waar het Uitvoeringsplatform ( UP) Graspeel in Zeeland zoveel energie in heeft gestoken in het water. Maar de organisatie was niet voor één gat te vangen, dus werd de genodigden een busreis voorgeschoteld ter ere van het einde van de herinrichting van de Graspeelse gronden.
Nu het werk erop zit, wordt ook het UP, dat bestaat uit vertegenwoordigers van de gemeente Landerd het ZLTO, Natuur en Milieu, Waterschap Aa en Maas, Provincie Noord- Brabant en Dienst Landelijk Gebied, opgeheven.
Tot een van de belangrijkste resultaten rekent het UP Graspeel de bewekstelligde kavelruil. In de afgelopen drie jaar zijn er 47 grondeigenaren geholpen met een betere verkaveling, waardoor de grond van boeren minder verspreid ligt.
Ook heeft het UP in opdracht van de gemeente Landerd 3,5 hectare grond verworven voor wegen en groen ten behoeve van het landbouwontwikkelingsgebied (LOG). Verbreding van wegen is nodig om het gebied toegankelijk te maken voor de bedrijven die eventueel in het LOG geplaatst gaan worden.
De UP heeft zich verder ingezet voor het aanleggen van ecologische verbindingszones ( EVZ). Dit is een soort ketting van natuurelementen zoals bomen, struiken en poelen. Hierdoor komt er meer gevarieerde flora en fauna in het gebied.
De EVZ tussen de Trentse Bosssen en de Dellen werd in 2007 afgerond, aan de EVZ's tussen de Graspeelloop en het Melkpad en de Rusvenseloop wordt dit voorjaar de laatste hand gelegd. In 2005 is de EVZ Duits Lijntje verder ontwikkeld met enkele stapstenen. De EVZ Graspeelloop wordt in 2010 ingericht. Verder worden er nog EVZ's aangelegd tussen de Maashorst en de Reekse Heide en de Lindenwiel en de Gaalsche Heide. Hiervoor heeft het UP een visie vastgesteld.
Om de ecologie te herstellen en de waterkwaliteit te verbeteren is het Waterschap Aa en Maas gestart met het hermeanderen van de Hooge Raam, waardoor het gebied zijn kronkelende vorm terugkrijgt.

Enkele weken geleden is het eerste Brabantse burgerinitiatief van start gegaan. Dit initiatief vraagt de politiek om verandering ten aanzien van de landbouwpolitiek. Het wil meer aandacht voor de onduidelijke en ongewenste gevolgen van de grootschalige ontwikkelingen op het Brabantse platteland, waar sprake is van aantasting van het leefmilieu en het landschap, een bedreiging van de gezondheid van burgers en welzijn van dieren.

Een aantal verontruste burgers vormt de drijvende kracht achter burgerinitiatief ‘Megastallen-nee'. Door zoveel mogelijk handtekeningen te verzamelen willen ze dit onderwerp op de provinciale agenda plaatsen. De provincie moet zich sterk maken om eerst alle gezondheidsrisico's in beeld te brengen voordat er verdere onomkeerbare stappen gezet worden in de schaalvergroting. Ook moet er meer aandacht komen voor verdere negatieve bijwerkingen.

De Landbouw Ontwikkelingsgebieden (LOG's) dragen bij aan de ontwikkeling van de megastallen in het Brabantse platteland, waar zeer veel dieren gehouden worden onder vaak onnatuurlijke omstandigheden. Dicht op elkaar gepakt zonder daglicht worden de dieren als economisch product behandeld. Bedrijven met ruim 15.000 varkens, honderdduizenden kippen of 1.000 varkens zijn geen uitzondering. Deze bedrijven hebben een negatieve uitwerking op het landschap en de natuur, de verkeersveiligheid en de gezondheid van de mens. De kans op ziektes en epidemieën is groot. Naast de gevaren van het antibioticagebruik hebben ook de uitstoot van fijnstof en stank schadelijke effecten op de gezondheid van mensen.

Eén van deze LOG's, komt in de Graspeel te liggen, tussen Zeeland en Langeboom. Inmiddels heeft het bestemmingsplan ter inzage gelegen. Met het vorderen van de plannen en het onvoldoende betrekken van zowel raad als burgers nemen de twijfels toe. Twijfels over de gezondheid, over de stankoverlast, of er wel voldoende milieuknelpunten opgelost worden, over de gigantische bouwblokken die ons landschap geweld aandoen, over de concentratie van zoveel vee. Voldoende redenen om eerst pas op de plaats te maken om eerst de gezondheidsrisico's volstrekt helder te krijgen, om te bekijken wat voor consequenties een dergelijke concentratie aan intensieve veehouderijen heeft. Om eerst een Beeldkwaliteitsplan vast te stellen voordat het bestemmingsplan vast ligt, om zo de landelijke inpassing te optimaliseren. Progressief Landerd maakt zich zorgen over de uitvoering van dit LOG.

Discussie over LOG tijdens Landdagen
Studenten organiseren vijf dagen activiteiten voor Schaijkenaren

SCHAIJK – Vijftig studenten van de universiteit in Wageningen strijken begin april neer in Schaijk. Van donderdag 2 tot en met zondag 5 april zetten ze daar diverse activiteiten op voor alle Schaijkenaren. Al deze studenten zijn lid van het BSG (Brabants Studenten Gilde). Deze studentenvereniging bestaat al sinds 1926. Het doel ervan was destijds om de buiten Brabant wonende studenten de binding met hun eigen provincie te laten onderhouden in een tijd dat de mensen nog niet zo mobiel waren. Ieder jaar werd een bestuur gevormd van vijf personen en in de woonplaats van een van hen werden dan de zogeheten Landdagen georganiseerd.
Aan dat concept is nog niets veranderd. Anno 2009 is het de Schaijkse Judith Klievink (22) die het evenement naar haar dorp haalt. Zij volgt in Wageningen de opleiding Voeding en Gezondheid.
Tijdens deze Landdagen zijn er activiteiten voor allerlei doelgroepen in het dorp op het gebied van sport, cultuur, excursie, discussie en ontspanning.
Meteen al op de eerste Landdag op donderdag 2 april staat een discussieavond op het programma over een thema dat in Landerd sterk leeft, namelijk schaalvergroting in de landbouw. Deze discussieavond wordt gehouden in feesterij De Potter en begint om 20.00 uur. Het thema is: Schaalvergroting in de landbouw, een goed vooruitzicht? Daaraan gekoppeld is de vraag wat de gevolgen voor de leefomgeving zijn.
Marijn Sandbrink uit Gemert is voorzitter van het BSG: „Ik ben erg blij dat het thema zo actueel is in de regio. In Schaijk zelf is het wellicht niet zo aan de orde. Maar de vele tegenstrijdige meningen ten aanzien van het LOG Graspeel in Zeeland/ Mill geven wel aan dat inrichting van de landelijke gebieden erg actueel is. Het thema omvat aspecten als milieu en gezondheid bijvoorbeeld. Ammoniak uitstoot en fijnstof zijn dingen waar omwonenden niet op zitten te wachten. Of dit terecht is daar hoop ik tijdens de thema-avond achter te komen. Als bioloog heb ik wel mijn twijfels bij de LOG's.”
Sprekers zijn die avond Paul Rüpp, gedeputeerde van de provincie en Herman van Ham namens het hoofbestuur van het ZLTO. Omdat beiden zich niet zullen uitspreken tegen een LOG zijn er ook een aantal milieuorganisaties uitgenodigd om de discussie op gang te brengen. Sandbrink: „Ik hoop dat er mensen uit de omgeving komen die zich nu zorgen maken over hun gezondheid.” De derde spreker is Jan Bieleman, hij is hoofddocent agrarische geschiedenis en laat de ontwikkeling in de landbouw de revue passeren onder de titel ‘ Van boerenbedrijvigheid naar agri-business'. Het Landbouw Ontwikkelings Gebied is een van de aspecten van schaalvergroting in de landbouw. Ook andere onderwerpen zoals megastallen komen aan bod.
‘Omwonenden zitten denk ik niet te wachten op amoniakuitstoot en fijnstof'

Massaal protest tegen LOG
Zestig reacties op plan ontwikkeling gebied Graspeel Zeeland/ Mill.

ZEELAND – De inrichting van het landbouwontwikkelingsgebied Graspeel bij Zeeland en Mill vindt geen genade in de ogen van veel bewoners. Er zijn rond de zestig reacties ingestuurd op het ontwerp- bestemmingsplan voor het landbouwontwikkelingsgebied. ( LOG). De gemeenten Landerd en Mill zijn al langere tijd bezig met de ontwikkeling van het LOG Graspeel. Inmiddels hebben het ontwerp-bestemmingsplan en de daaraan gekoppelde milieu-effectrapportage ter inzage gelegen. De inrichting van de LOG's heeft te maken met de herinrichting van het buitengebied. Dat is weer een gevolg van de crisis rond de varkenspest van 1997. Mede om dat soort zaken te voorkomen, wordt het buitengebied ingericht in verschillende zones, waar ofwel de natuur ofwel de veehouderij voorrang krijgen. De inrichting van het LOG Graspeel heeft al voor veel discussie gezorgd. Mensen die in dat gebied wonen, of in een woning die er aan grenst, hebben al regelmatig aangegeven dat ze bang zijn dat hun leef- en woonomgeving ernstig achteruit gaan.

‘ Geprikkelde' LOG- avond
Bewoners boos over weinig concrete en ‘warrige' antwoorden.
Bron: Brabants Dagblad, 9 januari 2009 door Wim Arts

LANDERD – Tijdens een zogenaamde inloop-avond over het landbouwontwikkelingsgebied Graspeel, gisteravond in Zeeland, hebben bewoners geprikkeld en nu en dan ontstemd gereageerd. Ze vonden dat bestuurders en ambtenaren soms vage en ontkennende reacties gaven op vragen.

De Landerdse wethouder Chris School reageerde zeer kribbig op de kritische opmerkingen. Met name nadat een bewoner van het LOG- gebied hem verweet dat hij geen eerlijke antwoorden gaf en ‘het allemaal mooi vertelde'. „Ik protesteer tegen het woord oneerlijk. Ik laat me zo niet wegzetten. Ik word er pissig over. De gemeente is een open en transparante organisatie en ik doe mijn best iets te bereiken voor de gemeente Landerd .”
De inrichting van het LOG (op grondgebied van Landerd en Mill) is een omvangrijke operatie, waarvan School al eerder heeft gezegd dat het een van zijn moeilijkste ‘dossiers' is. Gisteravond probeerde hij samen met collega-wethouder Carel van Genugten van Mill de belanghebbende bewoners (de opkomst was groot) te informeren over de verdere gang van zaken. Dat gebeurde met hulp van instanties als Croonen Adviseurs en het RMB uit Cuijk, een adviesbureau voor gemeenten. Een van de woordvoerders van dit bureau was zo vaag, dat toehoorders herhaaldelijk hun ongenoegen uitten.

De aanwezige bewoners stoorden zich aan het feit dat op vragen geen concrete antwoorden kwamen. Zo wilde mensen weten of de intensieve veehouderijen in het LOG aan een maximum aantal dieren zijn gehouden. Na een ‘ warrige' uitleg (aldus de reacties) was de conclusie dat dat maximum er niet is. „ Dus het kan de spuigaten uitlopen”, concludeerde een bewoner.

School en de anderen beklemtoonden dat het totaal aan overlast niet afhangt van het aantal dieren, maar van de wijze waarop de bedrijven de reductie tot stand brengen. Een man merkte op dat hij niet twijfelt aan de goede intenties van de gemeente, maar „voor ons bewoners is het heel lastig om te reageren op wat er gaat komen als de uitspraken zo weinig concreets inhouden.”

De plannen liggen de komende weken ter inzage. Wethouder School nodigde iedereen uit om op het gemeentehuis langs te komen als men ergens mee zit. „ U bent de komende zes weken van harte welkom. Kom naar me toe, dat is beter dan dat u met elkaar gaat zitten mopperen.”

LANDERD - Pluimveehouder Jos Cuppen uit Zeeland is woedend op de gemeente Landerd en met name op wethouder Chris School.

Cuppen, die zegt graag naar het Landbouw Ontwikkelings Gebied (LOG) te verhuizen, stelt dat hij in zijn leven nog nooit zoveel leugens heeft gehoord als nu. "Ik heb alle respect voor het college van B. en W. en de gemeenteraad verloren."

In de gemeenteraad van donderdagavond maakte School Cuppen het verwijt dat hij pas op het laatste moment en per email heeft laten weten dat hij toch wil praten over plaatsing in het LOG. "Er zijn grenzen, ook aan communicatie." Bovendien is de wethouder van mening dat de verplaatsing van Cuppen en Van den Broek, een ander Zeelands bedrijf, veel te duur zou zijn. "Dan moet de raad met miljoenen extra over de brug komen. Het lijkt ons als college erg onverstandig om daar 2 á 2,5 miljoen euro extra voor uit te trekken."

Cuppen reageert als door een hond gebeten. "De enige die zich niet aan afspraken over tijdstippen houdt, is de gemeente zelf. Zij communiceren zelf via email. Ik heb vier keer een aanbiedingsbrief ingediend en herhaaldelijk verzocht om een tegenbod. De enige soort van aanbieding die de gemeente heeft gedaan was lachwekkend. Er stond alleen een bedrag, er werd niet gesproken over randvoorwaarden en de brief was niet ondertekend."

Volgens Cuppen wil de gemeente helemaal niet dat hij een plaats krijgt in het LOG. "Dan moet de gemeente betalen, bij een 'groen' bedrijf betaalt de provincie." Cuppen voelt zich geschoffeerd. "De wethouder heeft me op een onbeschofte manier geloosd. Ik heb in mijn leven nog nooit zoveel leugens gehoord. School zegt eerst dingen toe en twee maanden later zegt hij iets compleet anders. Ik vind het niet te geloven dat de leugens die hij vertelt, klakkeloos door de raad worden overgenomen. Als je als raad iets belangrijks moet bespreken, moet je daar de tijd voor nemen. Dat kan niet om half twaalf 's avonds als iedereen naar huis wil."

De raad besliste donderdag in meerderheid voor voortzetting van het LOG zonder de bedrijven van Cuppen en Van den Broek, Progressief Landerd stemde tegen. School laat weten naar eer en geweten en met de beste bedoelingen te hebben gehandeld. "Ik vind het jammer dat de discussie via de media gevoerd wordt. Als meneer Cuppen in het LOG had gewild, had hij daar tijdens het proces serieus werk van moeten maken. Ik verdien het niet om voor leugenaar uitgemaakt te worden."

Raad Landerd staat in grote lijnen achter plannen LOG Graspeel
Gemeente controleert zelf emissiereductie veehouderijen.

SCHAIJK – De Landerdse raad staat in hoofdlijnen positief tegenover de komst van het Landbouw Ontwikkelings Gebied (LOG) Graspeel. Dat bleek dinsdagavond tijdens de voorbereidende raadsvergadering die werd gehouden in het Schaijkse raadhuis.

Wethouder Chris School benadrukte vier punten die van belang zijn rond de vorming van het LOG. De zeventig procent emissiereductie op geur, ammoniak en fijnstof, de gezondheid, de beeldkwaliteit van het landschap en de financiering. Het LOG wordt namelijk bekostigd door het laten bouwen van Buitengebied In Ontwikkeling (BIO) woningen.

De emissiereductie riep vragen op. Zo was Benno Maathuis (DS‘97) benieuwd wie die reductie gaat controleren en wilde Sybren Reitsma ( CDA) weten of de zeventig procent reductie geldt per dier of per bedrijf. School liet daarop weten dat de gemeente zelf de controle zal uitvoeren en dat de reductie per bedrijf wordt gemeten.

Roel van Schaijk was niet overtuigd dat de financiering van het LOG al rond is. „Waar worden die Biowoningen gebouwd en is er genoeg interesse in?” School gaf aan dat er 42 BIO woningen kunnen worden geplaatst en dat de raad kan beslissen waar deze gebouwd kunnen worden. Het bestemmingsplan volgt volgende maand.

Gedetailleerde vragen over het LOG zelf kwamen van Manita van Gerwen ( VVD). Zo wilde ze weten of twee bedrijven tegen elkaar gebouwd kunnen worden, of dat alle bedrijven vrijstaand moeten zijn. School stelde dat ‘ het allemaal goed komt'. Gedetailleerdere plannen over de invulling van het LOG en de BIO woningen moeten echter nog gemaakt worden.

School, die beweerde dat hij 43 gesprekken heeft gevoerd met mensen die naar het LOG willen, beloofde dat het definitieve voorstel rond de BIO woningen er voor de zomer ligt. De raadsleden staan over het algemeen positief tegenover de plannen van het college.

Eerste bedrijven geplaatst in LOG
Gemeente Landerd heeft financiering LOG eindelijk rond.

LANDERD – Na lang soebatten met de provincie is de kogel dan eindelijk door de kerk. De gemeente Landerd wil de eerste vijf intensieve veehouderijen in het Landbouw Ontwikkelings Gebied (LOG) Graspeel plaatsen. „Het is de bedoeling dat die bedrijven zich daar binnen een tot twee jaar hebben gevestigd”, stelt wethouder Chris School.
De financiering van het LOG haalt de gemeente Landerd deels uit het laten bouwen van Buitengebied In Ontwikkeling (BIO) woningen in de gemeente. Per BIO-woning strijkt de gemeente 140.000 euro op. De gemeente heeft begroot dat de inkomsten uit 23 van de veertig te bouwen BIO-woningen gebruikt worden voor de financiering van het LOG. Dat levert de gemeente tegen de 4,5 miljoen euro op, bijna evenveel als de geschatte kosten van het LOG. De provincie heeft nu toegezegd voor honderd procent garant te staan voor de inkomsten uit de BIO-woningen.

In totaal zal het LOG Graspeel plaats gaan bieden aan twintig intensieve veehouderijen. Die zullen allemaal emissiereducerende technieken toe moeten passen. Dan gaat het om geur, ammoniak en fijnstof. Door de provincie en de gemeente is bepaald dat deze reductie tenminste zeventig procent ten opzichte van het traditionele stalsysteem dient te zijn. Dit kan worden bereikt door het toepassen van een gecombineerde luchtwasser, maar het staat een ondernemer vrij met een andere oplossing te komen. De gemeente Landerd heeft tot 1 juli 2009 de tijd om eigen bedrijven te stallen in het LOG. Daarna staat het ook andere veehouderijen in Brabant vrij om zich er te vestigen. School pleit ervoor om het LOG zoveel mogelijk een Landerdse invulling te geven. „Eigen varkens eerst. We willen eerst onze eigen problemen oplossen en het verplaatsen van de veehouderijen naar het LOG betekent minder overlast in de overige delen van de gemeente.”

School is niet bang dat de gezondheidsdiscussie roet in het eten zal gooien. Het ministerie van Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit komt in juni 2009 met een rapport over de gezondheidsrisico's van LOG's. School: „Wij gaan geen half jaar stilzitten. Als het onderzoek aanleiding geeft tot veranderingen rond het LOG, zullen we ons er te zijner tijd over beraden.”

Dit is een koude sanering
Zeelandse veehouders zeer kritisch over werkwijze gemeente.

ZEELAND – De gemeente Landerd is met niets minder bezig dan een koude sanering van zijn kalvermesterij aan de Kleine Graspeel in Zeeland. Dat zegt Jos van den Broek. Nu een verplaatsing naar het LOG- gebied Graspeel niet doorgaat, wil hij gaan uitbreiden aan de Kleine Graspeel. Maar de gemeente werkt niet mee en nu komt Van den Broek in zo'n grote tijdnood, dat hij die uitbreiding kan vergeten.
Van den Broek blijft wel zitten aan de Kleine Graspeel. En datzelfde geldt, dat is voor bijna honderd procent zeker, ook voor zijn overbuurman Jos Cuppen, die een pluimveebedrijf heeft. Ook hij zou verplaatst worden naar het LOG De Graspeel, maar ook die verplaatsing gaat niet door. Althans, Cuppen gaat daar van uit, de onderhandelingen met de gemeente hebben niets opgeleverd. Hij wil nu plannen verder uitwerken om zijn pluimveebedrijf uit te breiden van 28.000 naar 38.000 kippen.
Over twee weken heeft hij nog een gesprek met wethouder Chris School, maar Cuppen denkt dat dat ‘een zinloos gesprek' wordt. Net als voor Van den Broek geldt ook voor hem dat hij het met de verplaatsingsvergoeding niet redt.
De consequentie is dat de Zeelandse wijk Melkpad nog jarenlang ‘onder de rook' van beide veebedrijven zal blijven liggen. Waarschijnlijk neemt de hinder toe, want Cuppen gaat drie maal zoveel ammoniak produceren als hij nu doet. „ Het is raar”, zegt hij zelf, „maar op basis van de vergunning die ik heb kan dat.” De twee ondernemers stellen dat de gemeenteraad het huidige geurbeleid heeft vastgesteld, ervan uit gaande dat de twee zouden worden verplaatst. „Nu dat niet gebeurt, moet de raad het geurbeleidherzien.”
Cuppen heeft, in tegenstelling tot Van den Broek, nog drie jaar de tijd om uitbreiding te verwezenlijken. Vóór 2012 moet dat gebeurd zijn. Hij denkt dat het hem wel lukt om in die tijd stapsgewijs twee stallen die er nu staan, aan te passen en één nieuwe te bouwen.
Voor Van den Broek geldt een ander verhaal. Hij heeft nu 1200 kalveren. Op basis van een al afgegeven milieuvergunning kan hij zijn bedrijf uitbreiden met 1000 kalveren. Maar dat recht verloopt eind dit jaar. Van den Broek moet zorgen dat hij vóór eind december de bouwvergunning rond heeft. Het college van burgemeester en wethouders van Landerd heeft de bouwvergunning enkele weken geleden afgekeurd. De tijd ontbreekt om nog een nieuwe vergunning aan te vragen. „Dus blijft me niets anders over dan het huidige bedrijf gewoon voort te zetten.”
In feite, zegt hij, is de gemeente bezig met een koude sanering. „Bij de onderhandelingen over de verplaatsing zijn wij gigantisch aan het lijntje gehouden. Ook als ik begon over het aanvragen van een nieuwe bouwvergunning, zeiden ze: doe maar kalm aan, wacht nog maar even. En nu keuren ze de bouwaanvraag af en ben ik te laat. Ik zit met de bebouwing te dicht bij de perceelsgrens, maar toen ik de stal die ik nu heb bouwde, kreeg ik daarvoor ontheffing.”
Het college, zegt wethouder School, heeft de aanvraag eerst niet- ontvankelijk verklaard omdat een aantal gegevens ontbrak. „ De aanvraag was ook strijdig met het bestemmingsplan. Maar los daarvan kan Van den Broek er niet uitbreiden omdat hij op een niet- duurzame locatie zit.” Dat laatste wordt door Van den Broek en een van zijn adviseurs, Manita van Gerwen (ook raadslid voor de VVD) bestreden. Volgens School geldt ook voor Cuppen dat hij niet onbeperkt mag uitbreiden omdat hij op een niet-duurzame locatie zit. „Maar als hij recht heeft op een vergunning zullen we die natuurlijk wel geven”.
Voor Van den Broek zou nog een oplossing denkbaar zijn, namelijk woningbouw. Hij zou zijn bedrijf kunnen beëindigen en als vergoeding vijf bouwkavels kunnen krijgen, op basis van de regeling Ruimte voor Ruimte. „Dan zou ik wel fosfaatrechten moeten inleveren, maar sinds 2006 heb ik geen fosfaatrechten meer, dus ik heb niets in te leveren. De overheid heeft van alle kalverhouders de fosfaatrechten ingenomen. Kalverhouders mogen toch produceren als er een verantwoorde mestafzet is.” De gemeente kan hem uitkopen, maar gelet op wat de gemeente daarvoor over heeft, is ook dat voor Van den Broek geen optie. Dus blijft hij zitten. De manier waarop de gemeente hem aan het lijntje heeft gehouden en hem eigenlijk zó tegenwerkt dat hij geen kan meer op kan, daar heeft hij geen goed woord voor over. Zowel hij als Cuppen hebben de ervaring dat verslagen van gesprekken opzettelijk werden achtergehouden of pas na herhaaldelijk aandringen op het laatst werden gemaakt. „Ik vind dat allemaal niet gepast. De gemeente gaat niet fatsoenlijk om met mensen die hard werken”, zegt Jos van den Broek.
Wethouder School: „Dat het proces gebrekkig is verlopen, klopt, maar ik heb alle mogelijkheden geprobeerd. Het is heel vervelend, die mensen zitten in de knel en je kunt niets doen.” School heeft wel toegezegd dat de twee de kosten voor de ontwikkeling van bouwplannen bij de gemeente kunnen declareren. Dat gaat voor beiden om 20.000 euro of meer.

De wijk Melkpad blijft nog jarenlang ‘onder de rook' van de twee veebedrijven

Reconstructie in Landerd dreigt te mislukken
Veehouders zeer teleurgesteld nu lang overleg niets oplevert

Dat gesprek, nu drie maanden geleden, was het emotionele hoogtepunt (voorzover je van hoogtepunt kunt spreken) van de al lang lopende onderhandelingen tussen de gemeente en de twee ondernemers, over de verplaatsing van het pluimveebedrijf van Cuppen en de kalvermesterij van Van den Broek. Ze hebben zich in 2003 gemeld voor het landbouwontwikkelingsgebied Graspeel, tussen Landerd , Mill en Grave. De gesprekken aan de keukentafels van beide families gaan al jaren over niets anders, zeggen de ondernemers.
Eén ding is inmiddels zeker: voor Van den Broek zit een verplaatsing naar het LOG er niet in, met Cuppen wordt nog naar een constructie gezocht die het betaalbaar maakt voor de gemeente. Wethouder School is redelijk optimistisch, Cuppen is dat niet.

De gemeente houdt zich aan de maximale verplaatsingsvergoeding, maar daarmee is de investering voor Cuppen niet rendabel te maken. Wat Cuppen dan rest, is ook zitten blijven. Net als buurman Jos van den Broek. Die heeft met zijn kalvermesterij een probleem waarmee veel meer kalverenhouderijen in Brabant kampen. Vier jaar geleden heeft Van den Broek een grote investering gedaan om te voldoen aan nieuwe wettelijke normen van dierenwelzijn. „Ik heb een extra stal gebouwd om de dieren meer ruimte te geven. Je moet wel investeren, want stilstand is achteruitgang. Ik heb er ook geen spijt van, maar het gevolg is wel dat mijn bedrijf nu te duur is om te verplaatsen.” Voor de gemeente valt een verplaatsing gemakkelijker te financieren als er geld kan worden terugverdiend. Dat zou kunnen door middel van woningbouw. Daar is in dit geval uitvoerig naar gekeken. Begin dit jaar waren beide partijen nog optimistisch. Maar dat optimisme was gebaseerd op de oude stankcirkels. De stankcirkels werden geurcontouren (op basis van de nieuwe Wet Veehouders en Geurhinder) en toen werd de situatie anders. Cuppen: „ De oude stankcirkels lagen gunstiger”.

De gemeenteraad heeft die geurnormen in mei vastgesteld. Daarmee, zeggen Cuppen en Van den Broek, heeft de gemeente er zelf voor gezorgd dat er aan de Kleine Graspeel niet gebouwd kan worden. ‘En vervolgens geeft niemand thuis', zeggen de twee.
Over de manier waarop de gemeente met ze heeft onderhandeld, zijn ze niet te spreken. Steeds veranderende uitgangsposities, ‘gerommel' met locaties. Dan moeten de veehouders plannen voor woningbouw ontwikkelen en als ze dat (voor veel geld) gedaan hebben, wil de gemeente toch weer zelf ontwikkelen.

Via een lange weg wordt in januari dan toch een akkoord bereikt. Een mondeling akkoord. Cuppen en Van den Broek zouden in een ‘aanbiedingsbrief' alles op een rijtje zetten en die zou dan worden ondertekend. Maar dan stokt het plotseling bij de gemeente, aldus Cuppen en Van den Broek. De gemeente stelt het ondertekenen alsmaar uit, totdat in april alles van tafel wordt geveegd. Eind april worden de onderhandelingen weer hervat. Wethouder School zou met een positief advies naar het college gaan. Maar in de raadsvergadering van 13 mei (de vergadering die over de geurnormen ging en waarbij Cuppen en Van den Broek op de publieke tribune zaten) blijkt volgens de ondernemers dat School het tegenovergestelde heeft gedaan. De twee voelen zich ‘diep gekwetst' door het feit dat de raad zich niet geroepen voelde iets te doen in het belang van de twee veehouders.
Na het ‘straatgesprek' op 13 mei wordt het overleg weer voortgezet. „ De gemeente draait weer 180 graden: we gaan verder op basis van de afspraken van januari. De uitgangspunten zouden op papier worden gezet, maar we horen weer enkele weken niets. Totdat we half juni horen dat de gemeente helemaal wil stoppen.”Uiteindelijk is het verhaal voor Jos van den Broek over en gaat het alleen nog over de verplaatsing van Cuppen.
De ZLTO vindt dat de reconstructie in Landerd als mislukt kan worden beschouwd als de verplaatsing van de twee bedrijven niet doorgaat, zegt Henk van den Elzen. „We hebben ook aangegeven dat een reconstructie meer is dan de belangen voor woningbouw zeker stellen. Het gaat er ook om veehouderijen perspectief te bieden. Als iedereen er de vruchten van plukt behalve de bedrijven, dan geeft dat een wrange smaak.”

De ZLTO vindt dat de gemeente de twee iets moet bieden,. Met alleen de viv-vergoeding is een bedrijf praktisch niet te verplaatsen. De gemeente dient creatief om te gaan met de regelingen. Van den Elzen: „We hebben tegen de gemeente gezegd: realiseer je dat je de komende twintig jaar met de bedrijven aan de rand van de bebouwing blijft zitten. Los dit op, anders krijg je spijt van iets wat je niet hebt gedaan.”

Maar het geld (‘miljoenen euro's') schrikt wethouder Chris School toch af. „Ik heb wel te maken met de raad die heeft aangegeven dat verplaatsen niet tot elke prijs mag. Bovendien zitten me met de Europese regels: we mogen niet meer betalen dan de regels aangeven, anders maken we ons schuldig aan ongeoorloofde staatssteun. Er zijn genoeg bedrijven van buiten de gemeente die naar het LOG willen, maar het zou me tegen de borst stuiten als ik de Landerdse bedrijven niet kan helpen.” School zegt ook dat hij gesprekken over verplaatsing van varkenshouderij Van der Linden in Schaijk niet de voorrang geeft. Dat bedrijf zou de gemeente graag weg willen om het realiseren van de ecologische verbindingszone Maashorst- Herperduin mogelijk te maken. Een groene verplaatser die de gemeente geen geld kost . School: „Toch vind ik dat we ons tot het uiterste moeten inspannen om tot een oplossing voor Cuppen te komen.” Als dat niet lukt, dan komen er waarschijnlijk niet-Landerdse bedrijven op het LOG. En voor Cuppen en Van den Broek betekent het dat ze vijf jaar met veel inspanningen, kosten en onzekerheid achter de rug hebben, die uiteindelijk niets hebben opgeleverd.